Lời hứa "làm song tịch nhanh": thời gian thật của từng thủ tục

Thủ tục song tịch không có đường tắt hợp pháp: mỗi thủ tục đi qua những khâu mà không bên dịch vụ nào rút ngắn được. Ghi chú khai sinh, ghi chú kết hôn và hộ chiếu có thể xong trong vài ngày đến vài tuần nếu hồ sơ đủ. Trở lại hay thôi quốc tịch Việt Nam phải qua xác minh của công an, thẩm định của Bộ Tư pháp và quyết định của Chủ tịch nước, nên thường tính bằng tháng. Lời hứa "có quốc tịch trong ba tuần" là dấu hiệu nên dừng lại hỏi kỹ.

Bảng thời gian: khâu nào nhanh được, khâu nào không

Hồ sơ nộp ở Đại sứ quán, Tổng lãnh sự quán còn thêm chặng chuyển về Việt Nam qua Bộ Ngoại giao, nên thường lâu hơn hồ sơ nộp ở Sở Tư pháp.

Vì sao các khâu xét quốc tịch không thể "mua nhanh"?

Vì người quyết định là Chủ tịch nước, và các cơ quan phía trước làm theo thời hạn luật định. Luật Quốc tịch Việt Nam giao cho công an xác minh nhân thân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đề xuất, Bộ Tư pháp thẩm định, Thủ tướng trình, Chủ tịch nước quyết định. Một bên dịch vụ chỉ làm được hai việc thật: chuẩn bị hồ sơ đủ để không bị trả, và theo dõi để biết hồ sơ đang ở đâu. Thời gian tiết kiệm được nằm ở việc tránh bị trả, không nằm ở việc "đẩy" một khâu.

Bảy dấu hiệu nên dừng khi nghe lời hứa về thời gian

1. Hứa có quyết định quốc tịch trong vài tuần, bất kể bạn ở nước nào, giấy tờ ra sao.
2. Bảo bạn không cần tự đến nộp cho thủ tục trở lại hay thôi quốc tịch, vốn thường đòi người xin tự nộp.
3. Thu "phí ưu tiên", "phí bôi trơn" tách khỏi lệ phí có biên lai.
4. "Làm song tịch" cho người chưa từng có quốc tịch Việt Nam bằng giấy xác nhận — điều không thể, vì xác nhận chỉ dành cho người đang là công dân.
5. Không cho xem biên nhận hồ sơ, nói "hồ sơ đi đường riêng".
6. Gợi ý khai lại năm sinh, nơi sinh, tình trạng hôn nhân cho "dễ duyệt". Khai gian có thể dẫn tới huỷ quyết định quốc tịch về sau.
7. Giao kết quả là giấy tờ mà bạn không đối chiếu được với cơ quan cấp.

Các dấu hiệu chung khi làm việc với bên dịch vụ được tổng hợp ở chuyên mục Dấu hiệu nên dừng.

Điều ít ai nói: hồ sơ nhanh nhất là hồ sơ chuẩn bị chậm

Phần lớn thời gian mất đi nằm ở trước ngày nộp và ở những lần bị trả. Một gia đình ở Houston muốn trở lại quốc tịch Việt Nam thường mất nhiều tuần chỉ để xin phiếu lý lịch tư pháp Mỹ, chờ văn phòng Secretary of State của bang chứng nhận, rồi Tổng lãnh sự quán hợp pháp hoá. Nếu phiếu lý lịch quá 90 ngày khi nộp, mọi thứ quay lại từ đầu. Lên lịch ngược từ ngày nộp — giấy nào hết hạn sớm nhất thì làm sau cùng — tiết kiệm nhiều hơn bất kỳ lời hứa "làm nhanh" nào.

Khi đã lỡ giao hồ sơ cho bên hứa quá mức

• Đòi bản chụp biên nhận hồ sơ có tên cơ quan tiếp nhận. Không có là dấu hiệu hồ sơ chưa được nộp.
• Tự hỏi cơ quan tiếp nhận theo số biên nhận về tình trạng hồ sơ.
• Đòi lại giấy tờ gốc nếu không có bằng chứng nộp; ghi lại mọi trao đổi bằng tin nhắn hoặc thư.
• Dừng trả thêm tiền cho tới khi có bằng chứng tiến độ.

Các bước xử lý tranh chấp với bên dịch vụ có ở chuyên mục Khi có tranh chấp.

Câu hỏi để kiểm một lời hứa về thời gian

Hỏi: "Khâu nào trong hồ sơ của tôi mất nhiều thời gian nhất, và vì sao?" Người làm thật sẽ nêu được khâu cụ thể — xin lý lịch tư pháp nước ngoài, xác minh giấy tờ cũ — và lý do. Người chỉ bán hàng sẽ nói chung chung "bên em có quan hệ". Câu hỏi thứ hai: "Nếu quá thời gian anh chị hứa thì hợp đồng xử lý thế nào?" Một mốc thời gian không có điều khoản đi kèm chỉ là lời quảng cáo.

Một lịch ngược mẫu cho hồ sơ trở lại quốc tịch

1. Sớm nhất: tìm giấy tờ chứng minh từng có quốc tịch và giấy chứng minh diện (giấy khai sinh của con, của cha mẹ).
2. Tiếp theo: hợp pháp hoá, dịch các giấy nước ngoài không có hạn sử dụng ngắn.
3. Gần ngày nộp: xin phiếu lý lịch tư pháp ở Việt Nam và ở nước đang sống, để còn trong hạn 90 ngày.
4. Ngày nộp: mang bản chính để đối chiếu, nhận biên nhận, nộp lệ phí lấy biên lai.

Câu hỏi thường gặp